Era
Vol. 1: A seculo VI usque ad 803
Date
18th of February, 628
Place
Regestum

Pope Honorius incites all the bishops of the ecclesiastical province Venetia et Histria to profess disobedience to the deposed patriarch Fortunatus of Grado and to accept subdeacon Primogenius, to whom the pope had already sent the pallium, as their new lawful head of the ecclesiastical province; moreover, the pope promises to open diplomatic negotiations with the Lombard king, with whom the deposed Fortunatus sought refuge, with the goal of restoring all the ecclesiastical goods stolen by the said Fortunatus.

Source
B = Venice, Biblioteca Marciana, ms. Zanneti lat. 400, fol. 47r; 14th-century partial copy, inserted in the Chronicle of Venice by Andrea Dandolo.
C = Venice, Archivio di Stato di Venezia, Raccolte e miscellanee, Pacta e aggregati, Codex Trevisaneus, fol. 2; late 15th- or early 16th-century copy.
Previous Editions
Wilhelm Gundlach (ed.), "Epistolae Langobardicae collectae," in Epistolae Merowingici et Karolini aevi, vol. 1, Monumenta Germaniae historica, Eppistolae 3 (Berlin 1892), doc. 1, p. 693.
FIM Edition
Diplomatic edition based on B with parts omitted reconstructed from C.
Transcription

Honorius episcopus servus servorum Dei dilectissimis fratribus, universis episcopis per Venetiam et Ystriam constitutis.

[Quicquid ad ea, quę per clericos Gradensis Ecclesię nobis scripta sunt fraternitati vestrę censuimus respondendum, quibus paenis interdictionis canonicę aculeis Fortunatum olim sacerdotio exuendum decrevimus et feriendum et nunc iterato paginalis auctoritatis decreto eius perfidiam innodantes, damnamus.

Oportuit igitur fraternitatem vestram ea ipsa nobiscum sentire et gratias Deo omnipotenti peragere, quia lupum ovili pelle fucatum e medio gregis Dei iuxta perfidiam sui meriti in precipitium erroris abiecit, quatenus ne is, qui diu seviens subinductam hypocrisim videbatur oculte medulitus latitare in baratrum sue cecitatis corruens, latere potuisset et gregem Dei sicut antea dente perfido sauciare. Gaudendum est igitur et vehementer letandum, quia unius ruina omnium sunt aedificata ac restaurata constantis fidei documenta.]a

Suademus [itaque]b et decretales apices fraternitati vestre dirigimus, per quos expetimus, ut in loco Iude alius vite probabilis ad regendum gregem Dominicum promoveatur. Et non inmerito is qui deiectus est et Iude actibus comparatur et moribus: nam quod ille in capite, hoc iste videtur exercuisse in corpore.

[Nos quidem discreta mentis trutina considerantes,]Primogenium itaque subdiaconum et regionarium nostre sedis Gradensi Ecclesie episcopali ordine cum palli benedictione direximus consecrandum. Oportebit ergo fraternitatem vestram iuxta legem ecclesiasticam cuncta disponere capitique vestro sinceram obedientiam exhibere.

Nos enim dirigentes homines nostros ad excellentissimum Longobardorum regem, iniunximus, ut eundem Fortunatum, uti relicta ab eo republica agentesprolapsum et, ab negata concordie unitate, Deo rebellem et perfidum, necnon res quascunque secum adfugiens abstulisse monstratur, expettere et repetere non morentur, ut et hii, a quibus hec repetuntur, a partibus christianissime reipublice parem iusticiam consequantur.

[Deus vos incolumes custodiat, dilectissimi fratres.]e

[Data XII kalendas martii, regnante domino piisimo augusto Heraclio anno XVIII.]f

Critical apparatus

a) a Quicquid ad documenta om. B.     b) om. B.     c) om. B.     d) ab gentesque C.     e) om. B     f) om. B.

Medieval Recollections

"Fortunatus quidam hereticus pontificatum arripuit; qui quintam synodum minime credens, ob sui erroris piaculum pavens, totam Ęcclesiam Gradensem metropolitanam denudans in auro et vestibus vel ornamento, simul et Ecclesias baptismales provincię Histrię et sinochagia que ad eandem Ęcclesiam Gradensem pertinere videbantur, fugam in Longobardiam petiit apud castrum Cormones super civitatem Aquileiam miliario XV contra cuius nequitiam et heresim episcopi Venetiarum et Histriensium et clerici Aquileiensi, qui etiam Gradensis Ęcclesię, scripta sua ad Honorium papam direxerunt. Idem vero papa providens utilitati sancte Dei Ęcclesię, Primogenium diaconum et regionarium sedis apostolicę ad eandem metropolim regendam direxit, dans et epistolam auctoritatis apostolicę innodantem memorati Fortunati heresim. Idem autem Primogenius per visionem ammonitus corpora beati Hermachore et martiris atque pontifìcis et sancti Felicis et Fortunati, sita miliario tercio, in Gradensem civitatem adduxit ibique diligenti cura deposuit, et usque hodie pontifex civitatis Gradensis pallei benedictionem a summa sede apostolica promeruit." – Cronica de singulis patriarchis nove Aquileie (ed. Monticolli in Cronache veneziane antichissime, vol. 1 (Rome 1890), pp. 10–11.).

Selected Bibliography
Harald Krahwinkler, Friaul im Frühmittelalter: Geschichte einer Region vom Ende des fünften bis zum Ende des zehnten Jahrhunderts (Vienna 1992), p. 78.
How to Cite
First citation: Josip Banic (ed.), Fontes Istrie medievalis, vol. 1: A seculo VI usque ad 803, doc. 628_HPE, fontesistrie.eu/628_HPE (last access: date).
Subsequent citations: FIM, 1: doc. 628_HPE.