Count Henry II of Gorizia invests Peter Castropola and his cousin Nascinguerra III called Forella with all fiefs, possessions, and vassals in the territory of Pula, Rovinj, Dvigrad and Bale, from Lim Bay southward, that had previously belonged to Giroldus II Giroldi and his sister Valfiorida and had been acquired by Peter’s ancestors through purchase and earlier investitures from Count Albert I of Gorizia.
(SN) In Christi nomine.
Anno Domini millesimo trecentessimo quinto, indictione tercia, die penultimo mensis februarii, in castro Pisyni in stupa infrascripti domini comitis, presentibus nobilibus militibus dominis Thomassio de Cuchagna, Monflorito de Coderta potestate civitatis Pole et Carstemanno capitaneo Pissyni, domino Adalperto de Cuchagna, dominis Ancemanno et Ancino fratribus predicti domini Carstemanni de Pissyno, Nicolao de Castro Novo, Ussalco et Deguhuardo fratribus de Castro, Henrico Merlo de Duobus Castris, Vintero de Pissyno, Henrico de Valsperg, domino Andrea Capraie, Iohanne filio domini Mançini de Becamançino, Bonassinio notario Polensi et magistro Bertholdo notario infrascripti domini comitis, testibus ad hoc rogatis et specialiter convocatis et aliis.
Ibique nobilis vir dominus Petrus de Castro Pole filius quondam nobilis militis domini Nassinguere de Castro Polea personaliter existens coram presencia et in presencia magnifici et potentis domini domini Henrici Goricie atque Tirolis illustris comitis nec non Aquilegensis, Tritentineb et Brixentine ecclesiarum dignissimi advocatoris, constitutus pro se et domino Nassinguera dicto Forella de Castro Pole filio quondam domini Sergii de Castro Pole consanguineo suo et heredibus suis et dicti domini Nassinguere dicti Forellec, benigne et devote humiliter flexis genibus petiit a predicto domino Henrico comite investituram et sibi suo nomine et nomine antedicto per ipsum dominum comitem investiri de omni feudo et de omnibus feudis, possessionibus, domibus, turisd, scediminise, cassaliis, curtis, campis, terisf, pratis, nemorisg, pascuis, çapullis, decimis, dassionibus, conditiciis, locationibus, redditibus seu proventibus, quartis et fiscallish atque de omnibus vassallis, quos que et quas olim dominus Giroldus de Iustinopullii et eius soror Valflorida vel aliquis seu aliqui quod eis fuerunt vissi habere, tenere et possidere in civitate Pole et eius districtu seu Episcopatu Polensi, in castro Rubineij, in castro de Vallis, in D[u]obusk Castellis et eorum districtibus et diocesibus a Lemo infra verssus Polam, et fuerunt predicti olim domini Giroldi et Valfloride eius sororis, de quo feudo et de quibus feudis, vassallis et omnibus aliis bonis superius nominatis antecessores ipsius domini Petri, scilicet nobilis vir dominus Monfloritus de Castro Pole, recipientis pro se et fratribus suis dominis Cliçessio, Nassinguera et Sergio et suis heredibusl, ab illustro et potentissimo domino domino Alberto comite Goricie atque Tirolis progenitore ipsius domini comitis virtute cuiusdam instrumenti emptionis factem de predicto feudo et de predictis feudis et aliis bonis superius nominatis atque vasallis per dominos Petrum quondam domini Facine et Poponem Ripoldi quondam domini Iohannis Poltonis civis Iustinopullitani procuratores et procuratorio nomine predictorum dominorum Monfloriti, Cliçessii, Nassinguere et Sergiin emptores a predicto olim domino Giroldo et Valfloridao eius sorore precio mille et octingentarum librarum parvorump scripti per Iacobinum inperialisq aule notarium in millesimo ducentessimo sexagessimo quinto, indictione octava, die tertio intrante mense iullio, et virtute atque tenore cuiusdam publici instrumenti refutationis facter virtute dicti instrumenti emptionis de dicto feudo et de dictis feudis, vassallis et aliis bonis superius nominatis per predictum olim dominum Giroldum in manibus memorati domini olim Alberti comitis et scripti per Girardum notarium in millesimo ducentessimo sexagessimo quinto, indictione octava, die septimo intrante mense decembre, benigne investitus fuit, ut continetur [in]s publico instrumento investitionis scriptit per Girardum notarium in millesimo ducentessimo sexagessimo quinto, indictione octava, die septimo intrante mense decembre, et post mortem prenominati domini Monfloriti dominus Nassinguera olim pater ipsius domini Petriu, recipienti pro se et suis heredibus et fratribus suis dominis Clicessio et Sergio et heredibus eorumv, a prenominato olim domino Alberto comite progenitore ipsius domini comitis de dicto feudo et dictis feudis, vassallis et aliis bonis superius nominatis et in dicto instrumento emptionis et venditionis contentis exstiterat investitus, ut continetur [in]w publico instrumento per Otolinum Iustinopullitanum inperialis aule notario in millesimo ducentessimo octuagessimo quinto, nona indictione, die octavo exeunte mense iullio, sigillatum sigillo proprio cereo ipsius olim domini comitis Alberti, et generaliter de omnibus aliis feudis que olim antecessores ipsius domini Petri et domus sua habuerant et tenuerant a progenitoribus ipsius domini comitis Henrici quocumque modo et causa in Pola et Polisana, humiliter idem dominus Petrus sibi petiit suo nomine et nomine antedicto per ipsum dominum comitem investiri, prout alias dictam investituram petiit a prenominato olim Alberto comite Goricie progenitore ipsius domini comitis, ut constat publico instrumento scripto per Morandinum notarium inperialis aule in millesimo trecentessimo tercio, indictione prima, die tercio exeunte marcio.
Unde prenominatus dominus comes Henricus, audita et leto animo intellecta petitione iusta ipsius domini Petri coram ipso facta, progenitorum suorum vestigia volens et intendens de bono in melius immitari et aquisitum atque relictum sibi per ipos progenitores suos thesaurum inconparabilem amicos, videlicet et fidelles, cum omni qua potest cura et solicitudine conservare, et ob remunerationem obsequiorum multorum sibi et amoris circa eum et domum suam a progenitoribus ipsius domini Petri hactenus prestitorum, et in vincullum dilectionis inter eos ex nunc perpetuo conservandum, et predicti domini Petri etiam precibus inclinatus prenominatum dominum Petrum suosque heredes, pro se et dicto domino Nassinguera dicto Forella consanguineo suo suisque heredibusx recipiente, de toto et integro feudo et de omnibus feudis, possessionibus, domibus, turrisy, sediminisz, casalliis, curtis seu curiis, campis, terisa', pratis, nemorisb', çapuis, decimis, dassionibus, conditiciis, locationibus, redditibus seu proventibus, quartis et fiscallisc' atque omnibus vassallis, quos, que et quas olim predictus dominus Giroldus, tam racione sui quam antecessorum suorum, vel aliquis seu aliqui pro ipsis domino Giroldo et Valflorida eius sorore fuerunt visi habere, tenere et possidere in civitate Pole et eius districtu seu Episcopatu Polensi, in castro Rubinei, in castro de Vallis, in Duobus Castellis et eorum districtibus et diocesibus a Lemo infra verssus Polamd', ut in dicto instrumento emptionis et venditionis plene continetur, et generaliter de omnibus aliis feudis que olim antecessores predicti domini Petri habuerant et tenuerant in Pola et Polisana quocumque modo et causa a progenitore ipsius domini comitis, secundum formam iuris, iure recti et legallis feudi cum manibus suis spalmanteis idem dominus comes in manibus ipsius domini Petri in signo pure et vere investitionis pleniter investivit.
Pro quo vero feudo et pro quibus feudis et aliis bonis superius nominatis et vassallis idem dominus Petrus et sui heredes pro se et dicto domino Nassinguera dicto Forella consanguineo suoe' suisque heredibus prenominato domino comiti fidelitatem fecit vincullo iuramenti, utpote bonus vassallus suo domino facere consuevit et de iure tenetur.
In cuius investiture evidentiam et maiorem cautellam prelibatus dominus comes presens instrumentum iussit sui sigilli pendentis munimine roborari.
Ego Clemens condam domini Petrongne auctoritate incliti domini Raymundi Aquilegensis patriarche et nunc Communis Pole notarius predictis omnibus interfui et rogatus scripsi et publicavi.
(SP D)
a) nobilis vir dominus Petrus—Nassinguere de Castro Pole] subsignavit A. b) sic A. c) pro se—domini Nassinguere dicti Forelle] subsignavit A. d) sic A: pro turribus. e) sic A: pro sediminibus. f) sic A. g) sic A: pro nemoribus, sicut ed. Kandler. h) sic A: pro fiscalibus. i) sic et undique Iustinupullis loco Iustinopolis A. j) cum sign. abbr. supra secundam syllabam: fort. pro Rubinensi. k) lac. A. l) nobilis vir—suis heredibus] subsignavit A. m) sic A: pro facti. n) Monfloriti—Sergii] subsignavit A. o) Giroldo et Valflorida] subsignavit A. p) mille et octingentarum librarum parvorum] subsignavit A. q) sic et undique inperialis loco imperialis A. r) sic A: pro facti. s) om. A; em. Kandler. t) sic A: pro scripto, sicut ed. Kandler. u) Monfloriti—Petri] subsignavit A. v) Clicessio—eorum] subsignavit A. w) om. A; em. Kandler. x) dominum Petrum—suisque heredibus] subsignavit A. y) sic A: pro turribus. z) sic A: pro sediminibus. a') sic A. b') sic A: pro nemoribus, sicut ed. Kandler. c') sic A: pro fiscalibus. d') civitate Pole—verssus Polam] subsignavit A. e') domino Nassinguera—consanguineo suo] subsignavit A.
It was already Pietro Kandler (cited above) who interpreted this document as the proof that the counts of Gorizia enfeoffed the Castropolas with the so-called “Fief of St. Apollinaris” and that this happened already in 1265, as stated in the hereby edited document. The subsequent historiography, namely De Franceschi and Benussi (both cited above), simply took over this interpretation.
The problem here is that the “feudum sancti Apollinaris” is not mentioned in this document. However, there is another document from 1333 concerning the dispute between the Castropolas and the bishop of Pula regarding the so-called “Morosini Fief”, in which Sergius Castropola claimed that the investiture of the Fief of St. Apollinaris belongs to the counts of Gorizia and not to the bishops. Unfortunately, this 1333 document cannot be found, even though numerous archival institutions were thoroughly searched. Thus, the only things that remain known regarding this document come from Gaspare Negri’s short writ titled “Compendio delle cose contenute nel lungo processo della causa e differenza trattata davanti il legato apostolico tra Sergio di Nassinguerra detto Forella da Castro Pola e Sergio vescovo di Pola per occasione dei feudi pertinenti alla famiglia predetta di Castro Pola, de’ quali esso Sergio da detto vescovo era stato spogliato l’anno 1332” and published by Kandler in 1847 (see the edition here).
Thus, it would indeed seem that Count Albert I of Gorizia enfeoffed Monfiorito of Pula with this fief or what remained of the original “Fief of St. Apollinaris”, which the Istrian patrician bought from Giroldus II Giroldi for 1,800 pounds of pennies (either Venetian or Veronese).
As this charter vividly demonstrates, the purchase of the fief was not enough. Once bought, the seller had to formally relinquish the fief back to its original lord and petition him to invest the buyer. This is the so-called resignatio in favorem, an obligatory procedure in all such sales of fiefs (for similar examples, see doc. 1293_GM and doc. 1310_FP).
Each new generation of the Castropola family was bound to request the investiture of these fiefs from the counts of Gorizia, and the hereby edited document presents one such enfeoffment. Highly unfortunately, this is the only charter of such investiture that survives, as all the older investitures referenced in this document are considered lost.
The publication of the digital facsimile of A (Trieste, Archivio Diplomatico, Pergamene, Pisino 1305) is granted free of charge and officially authorized by the Biblioteca Civica Attilio Hortis, Archivio Diplomatico. We hereby wholeheartedly thank our dear colleagues from the Archivio Diplomatico of Trieste for their support of open access scholarship.