Era
Vol. 4: A 1209 usque ad 1300
Date
March 26, 1282
Place
Regestum

Count Albert I of Gorizia confirms and regrants to Pietro Dandolo, acting for himself and his absent brother Andrea, and to their heirs the hereditary fief of the tithes of Castiglione and Parezzago and eight tithes of their choosing in Piran, held by their predecessors from the counts of Gorizia without fealty, commendation, or service, and appoints Siger of Wisnewich to place them in corporal possession.

Source
B = Vienna, Haus-, Hof- und Staatsarchiv, Allgemeine Urkundenreihe, AUR 1734; a certified copy drawn up on June 27, 1282, by the Venetian notary Gusmerio, at the behest of the Venetian Doge Giovanni Dandolo, in the ducal palace in Venice, on the basis of an original now lost, and subsequently authenticated by two further notaries, Rustichino and Geza. The certifications are the following:
Et (SN) ‡ego‡ Gusmerius de Madonio imperiali auctoritate notarius publicus et Ducatus Veneciarum scriba huius exempli autenticum vidi, legi et ascultavi cum infrascriptis notariis Rustichino et Geço, et quicquid in eodem autentico sigillo supranominati Alberti comitis Goricie comunito scriptum reperi, de mandato mihi facto per illustrem dominum Iohannem Dandulo Dei gratia Veneciarum, Dalmacie atque Chroacie ducem et eius auctoritate fideliter exemplando transcripsi et in publicam formam redegi, Veneciis in ducali palacio, anno a nativitate Domini millesimo ducentesimo octuagesimo secundo, die quarto exeunte iunii, decime indictionis, presentibus notariis infrascriptis.
(SN) ‡Ego‡ Rustichinus Benintendi imperiali et eciam papali auctoritate notarius publicus et Ducatus Veneciarum scriba huic exemplo cum auctentico ascultato cum suprascripto Gusmerio et infrascripto Gheço notariis concordare invento me testem subscripsi.
(SN) Ego Ghecius filius condam domini Benincasa de Gheciis auctoritate imperiali notarius huic exemplo cum autentico ascultato cum suprascriptis Gusmerio et Rustichino notariis et concordare invento me in teste subscripsi.
Previous Editions
Josip Banić, “Spoglio di fonti archivistiche (III): Edizione critica di dieci documenti sull’Istria medievale (1210–1314),” Atti del Centro di ricerche storiche 55 (2026): 81–83, doc. 2
FIM Edition
Diplomatic edition based on B.
Transcription

In Christi nomine, amen.

Anno a nativitate Eius millesimo ducentesimo octuagesimo secundo, indictione decima, actum Aquilegie in curia patriarchali, presentibus suscriptis testibus, die sexto exeunte mense marcii.

Que geruntur in tempore, ne simul cum tempore dilabantur, non solum ore testium sed scripture debeant testimonio perhennari.

Sciant ergo presentes et posteris innotescat, quod nos Albertus comes Goricie et Tyrolis, ecclesiarum Aquilegensis, Tridentine ac Brixinorisa advocatus, considerantes super eo quod progenitores nostri predecessoribus nobilium virorum dominorum Petri et Andree de domo Dandullorum in feudum prebuerunt decimas Castilloni et Pedriçigi et octo decimas in Pirano, quas ducerent eligendas, sine fidelitate vel comendatione et sine aliquo servicio exhibendo, et pro eo quod ipsi debito tempore non petierunt se feuda ipsa, nullum eis preiudicium generetur, de speciali gratia ipsum dominum Petrum Dandullo, recipientem pro se et eius fratre Andrea absente et eorum heredibus, quibus hec feuda iure hereditario succedere noscuntur, ad rectum feudum contulimus et legale de omni iure feudorum predictorum eis a nostris progenitoribus pertinente et a nobis – prout hactinusb dicti eorum predecessores a nostris fuerunt progenitoribus – investiri.

Ut autem tenutam et corporalem possessionem recipiat de predictis, memoratus dominus comes ibidem assignavit eidem domino Petro, recipienti pro se et fratre suo Andrea, Sigerum de Wissignonichc in nuncium ad predictam.

In cuius etiam rei testimonium et maius robur, et quod nulli ex post facto aliquod preiudicium generetur, supradictus dominus comes instrumentum presens fecit sigilli sui pendentis munimine roborari.

Hu[i]cd vero investitioni domini Dietalmus de Vilalta, Albertus de Griffenstenie, Rapetro de Puziniaf, Otto de Sorrignagog, Paulus Contareno, Thoma Contareno, Marinus Çorçani, Çaninus de Equilo et alii quamplures convocati et rogati fuerunt testes.

Ego Ottolinus Iustinopolitanus auctoritate imperiali notarius interfui et rogatus scribere mandato dicti domini comitis scripsi, subscripsi et roboravi.

Apparato critico

a) sic Brixinor cum sign. abbr. sup. ultimam syllabam B: pro Brixinensis.  b) sic B: pro hactenus.  c) sic B: pro Wisnewich.  d) sic huc B; huic em. Banić.  e) sic B: pro Giffenstein.  f) Raperto de Puzinia] sic B: pro Rapottus de Pulcinigo.  g) sic Sorrignago B: pro Sowignaco.

Selected Bibliography
Josip Banić, “Spoglio di fonti archivistiche (III): Edizione critica di dieci documenti sull’Istria medievale (1210–1314),” Atti del Centro di ricerche storiche 55 (2026): 75–79.
Editor's Notes

The document is the last of three surviving thirteenth-century charters concerning the same Istrian fief held by the Venetian Dandolo family from the counts of Gorizia. The earliest surviving act, issued in 1210, already refers to still older grants, while the investitures of 1251 (doc. 1251_GD) and this one of 1282 progressively confirm the hereditary possession of the tithes of Kastion, Parezzago, and Piran; in the present case, however, it cannot be established whether Pietro and Andrea Dandolo received only the two-thirds previously concentrated in their branch of the family or the entirety of the original fief.

The political context of the confirmation is particularly significant. Count Albert I issued the charter only a few years after his unsuccessful war against Venice in 1278-1279, and the renewed grant to one of the Republic's foremost patrician families most probably had a conciliatory function, temporarily restoring closer relations between Gorizia and Venice before a new conflict erupted in 1283. The Istrian dimension is equally important: these grants document Gorizian rights at Kastion, Parezzago, and Piran, well outside the territorial complex conventionally associated with the County of Pazin, while their precise origin remains uncertain.

A particularly noteworthy feature is the legal form of the grant, explicitly held sine fidelitate, sine commendatione and without any service. Such a feudum sine fidelitate retained the language and external form of a fief while dispensing with the normal personal obligations of vassalage, making it an especially suitable instrument for cementing durable ties between the counts of Gorizia and the Venetian patriciate through the hereditary transfer of fiscal rights in Istria (see more in Banić, cited above).

How to Cite
First citation: Josip Banić (ed.), Fontes Istrie medievalis, vol. 4: A 1209 usque ad 1300, doc. 1282_GD, fontesistrie.eu/1282_GD (last access: date).
Subsequent citations: FIM, 4: doc. 1282_GD.